İstanbul Trafiği Otomatik Şanzımanı Nasıl Yıpratır?

İki araç düşünün: ikisi de aynı model, ikisi de 120.000 kilometrede. Biri her gün Ataşehir–Kadıköy arasında trafikte, diğeri hafta sonları uzun yolda kullanılmış.

Atölyede bu iki aracın şanzımanı açıldığında görülen tablo birbirinden çok farklıdır. Sebebi kilometre değil, kullanım biçimidir.

Dur-kalk neden bu kadar yorucu?

Otomatik şanzımanın en çok zorlandığı an, aracın durduğu yerden hareket ettiği andır. Bu anda tork konvertörü kayar ve ısı üretir.

Uzun yolda bu an bir kez yaşanır, sonra araç sabit hızda gider ve tork konvertörü kilitlenir; şanzıman neredeyse yüksüz çalışır.

Şehir içinde ise aynı an bir yolculukta yüzlerce kez tekrarlanır. Her kalkışta üretilen ısı birikir.

Isı, şanzımanın bir numaralı düşmanı

Şanzıman yağının ömrü sıcaklığa doğrudan bağlıdır. Yağ sıcaklığındaki her belirgin artış, yağın ömrünü kısaltır.

Trafikte araç yavaş gittiği için radyatöre gelen hava akışı da azalır. Yani şanzıman en çok ısı ürettiği anda, en az soğuma imkânına sahiptir.

Bu yüzden şehir içi kullanımda yağ, katalogdaki kilometreye ulaşmadan özelliğini kaybedebilir.

Kısa mesafenin ayrı bir sorunu var

Günde birkaç kilometrelik kısa yolculuklar yapan araçlarda şanzıman tam çalışma sıcaklığına ulaşamaz.

Bu durumda yağın içinde biriken nem buharlaşamaz. Nem, yağın yağlama ve basınç taşıma özelliğini bozar ve iç yüzeylerde korozyona zemin hazırlar.

Kısa mesafe kullanımı, uzun yol kadar zararsız görünse de şanzıman açısından zorlu bir profildir.

Yokuş ve rampalar

Üsküdar, Sarıyer gibi eğimli bölgelerde kullanılan araçlarda şanzıman kalkışta daha yüksek yük altında çalışır.

Yokuşta duraklayıp kalkmak, düz yolda kalkmaya göre çok daha fazla ısı üretir. Bu profildeki araçlarda yağın rengini erken kontrol etmek gerekir.

Pratik öneriler

Şehir içi yoğun kullanıyorsanız, şanzıman yağı bakımını katalog aralığının altında planlayın. 60.000 km yazıyorsa 40.000-45.000 km civarında kontrol ettirin.

Trafikte uzun süre beklerken vitesi D'de tutup frene basmak yerine, uzun beklemelerde N konumuna almak şanzıman üzerindeki yükü azaltır.

Araç soğukken ilk birkaç dakika sert hızlanmadan kaçının; yağ henüz akışkanlığını kazanmamıştır.

Şanzıman radyatörünün ve hava akışının önünün kapalı olmadığından emin olun. Ön tampona takılan bazı aksesuarlar hava akışını kısıtlar.

Sonuç

Kilometre tek başına şanzımanın durumu hakkında bilgi vermez. İstanbul trafiğinde geçen 60.000 kilometre, uzun yolda geçen 120.000 kilometreden daha yıpratıcı olabilir.

Bakım planınızı kilometreye değil, kullanım biçiminize göre yapın.